nov 29

Het woord is aan de dominee

DECEMBER

December is voor velen de maand van Sinterklaas en Kerst. Van die twee staat vooral Sinterklaas vanwege Zwarte Piet in het centrum van een maatschappelijke discussie.

Ik heb het idee dat deze discussie zich in de richting van sterk dogmatisch getinte posities aan het ontwikkelen is. Dat vind ik trouwens een van de opmerkelijke dingen van onze tijd.

Dezer dagen las ik een mooie historische studie over de Vrijmaking van de Gereformeerde kerken in 1944. Na die tijd is Nederland snel geseculariseerd. Kerken zijn in veel gebieden in Nederland marginaal geworden. Maar dogmatische twisten horen blijkbaar bij de Nederlandse volksaard. Dus is het een uitkomst dat de scherpslijperij die 75 jaar geleden vrijkwam bij de Vrijmaking, zich nu kan uiten rond het Sinterklaasgeloof.

Hoe houden we het gezellig? Die vraag kun je rond Sinterklaas stellen. Maar ook rond Kerst. Daarmee bedoel ik nu niet allereerst de mogelijk ingewikkelde familieontmoetingen. Ik denk gewoon aan de kerk. Rond Kerst zitten de kerken vaak voller dan anders. Van vroeger kende ik wel collega’s die dan hun kans roken om de waarheid  nog eens goed voor het voetlicht te brengen. Maar wat bereik je daarmee? Heb je met elkaar een relatie als je het over een geselecteerd aantal standpunten eens bent?

In de relatie met mijn eigen kinderen zijn wij het regelmatig met elkaar oneens. Maar een gesprek brengt ons niet verder als het doel is de ander overtuigen van jouw gelijk. Zo krijg ik dan te horen dat ik hen niet kan dwingen hun denken vijftig jaar terug te draaien. Gemeenschap kan daar ontstaan waar je de andere bewoordingen van de ander leert begrijpen. Dan kun je elkaar herkennen in een achterliggend gevoel waar je toch beide andere taal voor hebt. En andersom blijkt soms ook dat dezelfde taal voor totaal andere gevoelens staat. Binnen het verhaal van Kerst horen we over een kerstster die magiƫrs aanspoort op weg te gaan om de pasgeboren koning hulde te bewijzen en Herodes doet besluiten zijn beulen erheen te sturen.

Herkenning gaat soms met woorden en is soms vooral een gebaar, een glimlach of gewoon een sfeer waarin je jezelf welkom weet. In een gezin hoeft niet altijd gesproken te worden om te weten dat er vrede en liefde heerst. Die vrede is mijns inziens in de kerk belangrijker dan wat vroeger wel de rechtheid in de leer werd genoemd. In de psalmberijming van 1773 werd dat bij Psalm 133 als volgt verwoord:

Waar liefde woont, gebiedt de Heer den zegen: 
daar woont Hij zelf, daar wordt zijn heil verkregen en ‘t leven tot in eeuwigheid.

Liefde en vrede is de tuin waar wij Gods genade kunnen leren kennen. Ik hoop dat de kerk met kerst zo’n tuin kan zijn. Het was goed om hier te zijn, want nu weet ik mijn leven door God aanvaard. Zijn genade kan ik niet narekenen, maar overkomt mij als een geschenk van een liefdevolle God.

Wim de Ruyter